بافت تابلو فرش  در سردرود

سردرود بعنوان يكي از شهرها و مراكز مهم و به تعبيري درجه اول تابلو  فرش ايران و آذربايجان مطرح بوده و است. امروزه نام و آوازه فرشهاي هنري اين شهر ، حصار مرزها را درنورديده و جهاني گشته است. شايد كمتر كسي در عالم هنر قاليبافي( تابلو فرش ) نام سردرود را نشنيده باشد به بيان ديگر اين شهر با قاليها و تابلوهاي هنري خود ، نام آشناي دوستداران هنر قاليبافي در سراسر جهان است. در اين شهر چنان هنرمنداني زندگي مي كنند كه اگر بگوئيم آفريده گاران زميني اند حرفي به گزاف نگفته و ادعاي بدون دليل و مدرك نكرده ايم . دستان هنرمند و انديشه باذوق هنرمندان سردرود ، چنان با احساس و زيبا به خلق آثار هنري مي پردازند كه گاهي پذيرش و درك چگونگي خلق آنها مشكل مي شود. هنرمندان فرش سردرود آفريدگان هنر فرش اند.

در اين شهر علاوه بر بافت و توليد فرشهاي معمولي در ابعاد و اندازه هاي مختلف ، قاليهاي حجمي, برجسته، دو رويه ،– كه صرفاً جنبه هنري دارند- نيز بافته مي شود.

در خصوص قدمت و پيشينه فرش سردرود ، حرف و حديثهاي بسياري وجود دارد ، برابر برخي گفته ها ، تاريخ و پيشينه قالي اين شهر به قرون گذشته مي رسد. مطابق برخي اقوال ، فرشي در يكي از موزه هاي روسيه نگهداري مي شود كه متعلق به اين شهر در سده هاي گذشته مي باشد ،

اما قاليهاي كنوني سردرود داراي تاريخچه حدود يكصد ساله است. طبق تحقيقات بعمل آمده ، قاليبافي در دهه هاي گذشته نخستين بار توسط « محمود آقا حكيم » وارد زندگي اهالي سردرود شده است و بعد از آن توسط افراد ديگري مانند حاج مير باقر اسحقي ، كربلا عباسعلي مقيمي ، اعلاباف و … پيگيري و گسترش يافته است. در دهه هاي گذشته بيشتر كار بافت قالي، در كارگاههاي بزرگ و به صورت دسته جمعي صورت مي گرفت و كمتر كسي كارگاه شخصي و انفرادي داشت.

كارگاههاي قديمي

از جمله كارگاههاي قديمي قاليبافي در سردرود مي توان به اختصار به كارگاههاي زير اشاره كرد :

كارگاه محمود آقا حكيم ، واقع در كوچه مقصوديه ( دره كوچه سي ) ، عباسعلي مقيمي وحاج سيد رضا حسيني ، در محله القلنديس ( آلان ديز محله سي ) ، عباسعلي اعلاباف در كاروانسراي حاج فرج نرسيده به پل ، حاج رحيم و حاج محمد نصرا… زاده در سنگستان ،حاج جبار زاير در كوچه آسياب ( هفت كچل ، دگيرمان باغي ) ، حاج محمد واعظي در كوچه سلطان پير ( يوخاري كوچه ) ، ابراهيم اعلاباف سردرودي در كوچه مسجد ( مچيد كوچه سي ) ، ابراهيم خليل آدمي در سنگستان ، محمد شريف فائقي در كوچه خانباغي ، حاج محمد وجودي در كوچه آسياب ( بالا گول ،دگيرمان باغي ) ، حاج حسين پيري در مقصوديه و … در بعضي از اين كارگاهها بيش از دهها دار قالي برپا بود و برخي كارگاهها نيز نظير كارگاه مرحوم عباسعلي مقيمي داراي رنگرز ، طراح و نقاش اختصاصي بودند.

دوره معاصر

در دوره معاصر رشد صنعت قاليبافي به دلايلي از نظر كمي و كيفي گسترش يافته و علاوه بر صنعت قاليبافي ، هنر قاليبافي نيز با بافت تصاوير چهره به اصطلاح « صورت » گسترش يافته و بافت انواع تابلوفرشهاي نفيس هنري ، حجمي ، دو رويه و برجسته با رجشمار بالا و … متداول گشته است. علاوه  بر اين ، در دهه هاي گذشته ، پوستر بافي ( بافت قالي از روي پوستر بجاي نقشه هاي متداول ) در عالم هنر فرش رواج يافته و معمول شده است ( توضيح اين نكته ضروري بنظر مي رسد و آن اينكه صنعت قاليبافي با هنر قاليبافي در مواردي تفاوت داشته و هر يك تعاريف خاص خود را دارند به اين معنا كه صنعت قاليبافي بيشتر جنبه شغلي و توليدي را مدنظر دارد در حاليكه هنر قاليبافي علاوه بر اين موارد مذكور جنبه ظرافت هنري آن را دنبال مي كند و حايز شرايط خاص زيباشناختي است ). در بافت قالي از روي پوستر بجاي نقشه هاي متداول سنتي گذشته ، علاوه بر رعايت اصول مربوطه ، ظرافت كار بيشتر شده و هنرمند بافنده ،خلاقيت بيشتري در خلق آثار هنري از خود نشان مي دهد بطوريكه آثار هنري با اصل مدل برابري كرده و گاهي نيز از زيبائيها و ظرافت خاصي كه زائيده ذهن و احساس هنرمند است برخوردار مي شود.